Ảnh minh họa

Sự ra đời và ý nghĩa lịch sử của Công ước ICCPR: Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR) được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua và để ngỏ cho các quốc gia ký, phê chuẩn, gia nhập theo Nghị quyết số 2200 (XXI) ngày 16/12/1966. Công ước chính thức có hiệu lực từ ngày 23/3/1976.

Sự ra đời của Công ước xuất phát từ việc xét thấy những nguyên tắc nêu trong Hiến chương Liên Hợp Quốc, việc công nhận phẩm giá vốn có và những quyền bình đẳng, bất di dịch của mọi thành viên trong cộng đồng nhân loại là nền tảng cho tự do, công lý và hoà bình trên thế giới. Liên Hợp Quốc thừa nhận rằng, chỉ có thể đạt được lý tưởng về con người tự do không phải chịu sợ hãi và thiếu thốn, nếu tạo được những điều kiện để mỗi người có thể hưởng các quyền dân sự và chính trị của mình.

Việt Nam đã gia nhập và cam kết thực thi Công ước ICCPR, trong đó ghi nhận rõ 17 quyền dân sự và 02 quyền chính trị. Những quyền cơ bản nổi bật bao gồm:

Về các quyền dân sự:

- Quyền tự quyết: Mọi dân tộc đều có quyền tự quyết, từ đó tự do quyết định thể chế chính trị và tự do phát triển kinh tế, xã hội, văn hoá.

- Quyền được sống: Mọi người đều có quyền cố hữu là được sống và quyền này phải được pháp luật bảo vệ. Không ai có thể bị tước mạng sống một cách tuỳ tiện. Hình phạt tử hình chỉ được phép áp dụng đối với những tội ác nghiêm trọng nhất căn cứ vào luật pháp hiện hành. Không được phép tuyên án tử hình với người phạm tội dưới 18 tuổi và không thi hành án tử hình đối với phụ nữ mang thai.

Không bị tra tấn hay bắt làm nô lệ: Không ai có thể bị tra tấn, đối xử hoặc trừng phạt tàn ác, vô nhân đạo. Đặc biệt, không ai bị sử dụng để làm thí nghiệm y học hoặc khoa học mà không có sự đồng ý tự nguyện. Mọi hình thức nô lệ và buôn bán nô lệ đều bị cấm.

- Quyền tự do và an toàn cá nhân: Mọi người đều có quyền hưởng tự do và an toàn cá nhân; không ai bị bắt hoặc giam giữ vô cớ. Bất cứ người nào bị bắt giữ đều phải được thông báo vào lúc bị bắt về những lý do họ bị bắt.

- Quyền được xét xử công bằng: Mọi người đều bình đẳng trước các toà án và cơ quan tài phán. Người bị cáo buộc phạm tội hình sự có quyền được coi là vô tội cho tới khi hành vi phạm tội được chứng minh theo pháp luật.

- Quyền riêng tư: Không ai bị can thiệp tuỳ tiện hoặc bất hợp pháp vào đời sống riêng tư, gia đình, nhà ở, thư tín, hoặc bị xâm phạm bất hợp pháp đến danh dự và uy tín.

- Quyền tự do tư tưởng, tín ngưỡng và ngôn luận: Mọi người có quyền tự do tư tưởng, tự do tín ngưỡng và tôn giáo. Mọi người có quyền tự do ngôn luận, bao gồm việc tìm kiếm, tiếp nhận và truyền đạt mọi thông tin. Tuy nhiên, việc thực hiện quyền ngôn luận phải chịu một số hạn chế do pháp luật quy định nhằm bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự công cộng, sức khoẻ hoặc đạo đức xã hội. Mọi hình thức tuyên truyền chiến tranh, kích động hằn thù dân tộc đều bị pháp luật nghiêm cấm.

- Quyền về gia đình và trẻ em: Gia đình là tế bào cơ bản và tự nhiên của xã hội, được nhà nước và xã hội bảo hộ. Không được tổ chức kết hôn nếu không có sự đồng ý hoàn toàn và tự nguyện của cặp vợ chồng. Mọi trẻ em đều phải được đăng ký khai sinh ngay sau khi ra đời, phải có tên gọi và có quyền có quốc tịch.

Về các quyền chính trị:

Mọi công dân đều có quyền và cơ hội để:

- Tham gia điều hành các công việc xã hội một cách trực tiếp hoặc thông qua những đại diện do họ tự do lựa chọn.

- Bầu cử và ứng cử trong các cuộc bầu cử định kỳ chân thực, bằng phổ thông đầu phiếu, bình đẳng và bỏ phiếu kín.

Tại Việt Nam, các quy định về quyền dân sự và chính trị đã được Nhà nước thể chế hóa mạnh mẽ và sâu rộng. Các quyền này không chỉ được khẳng định trong Hiến pháp Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 mà còn được cụ thể hóa trong hàng loạt bộ luật chuyên ngành. Cụ thể, các quyền này được quy định chi tiết tại: Bộ luật Dân sự, Bộ luật Hình sự, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật Tiếp cận thông tin, Luật Trưng cầu ý dân, Luật Trợ giúp pháp lý, Luật Báo chí, Luật Bình đẳng giới, Luật Quốc tịch, Luật Trẻ em, Luật Việc làm, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo... cùng nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác. Nhờ đó, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong việc bảo đảm các quyền dân sự, chính trị, được thể hiện rõ tại Báo cáo quốc gia lần thứ IV thực thi Công ước ICCPR. 

Để tiếp tục lan tỏa và thực thi hiệu quả Công ước ICCPR, Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật tỉnh Hưng Yên đề nghị các cơ quan, đơn vị, địa phương tập trung thực hiện các nhiệm vụ trọng điểm sau:

Đa dạng hóa hình thức tuyên truyền: Áp dụng đa dạng, linh hoạt các hình thức tuyên truyền, phổ biến đảm bảo phù hợp với từng nhóm đối tượng và từng địa phương. Cần biên soạn, phát hành các tài liệu như chuyên đề, hỏi đáp, tờ gấp, tiểu phẩm, tin, bài giảng điện tử và nhân bản tài liệu do Bộ Tư pháp cung cấp để cấp phát đến cán bộ, đảng viên và Nhân dân.

Trách nhiệm của các cơ quan báo chí, truyền thông: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với các cơ quan tăng cường thông tin trên Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh, Cổng thông tin điện tử, và hệ thống loa truyền thanh cơ sở.

Trách nhiệm của chính quyền cơ sở: UBND các xã, phường chủ trì tổ chức bồi dưỡng, nâng cao kiến thức pháp luật và kỹ năng phổ biến pháp luật cho cán bộ cấp xã, tuyên truyền viên, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố, hòa giải viên và người có uy tín trong cộng đồng.

Phát huy vai trò của các đoàn thể và lực lượng vũ trang: Đề nghị Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh và các tổ chức chính trị - xã hội vận động nhân dân tìm hiểu, nâng cao hiểu biết về quyền dân sự, chính trị. Đồng thời, Công an tỉnh, Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh tổ chức phổ biến thông qua các hoạt động điều tra, truy tố, xét xử; Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh phổ biến cho cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang. Trong quá trình thực hiện, mọi vướng mắc cần được phản ánh về Sở Tư pháp - Cơ quan Thường trực của Hội đồng cấp tỉnh để tổng hợp, báo cáo xem xét, giải quyết.

Xem chi tiết Công ước quốc tế ICCPR tại đây

Xem chi tiết Công văn của HĐPH PBGDPL tại đây